ริชาร์ด สตอลแมน หรือ RMS เยือนไต้หวัน ให้ความรู้ Free Software และรณรงค์ในโครงการหยุด Software Patent ในงานบรรยาย RMS ได้กล่าวถึงข้อกำหนด 4 ข้อ (0-3) และจะใช้ข้อกำหนดนี้ตัดสินซอฟต์แวร์ ว่าเป็น Free Software ได้อย่างไร นอกจากนี้ยังตอบปัญหาข้อข้องใจของนักข่าวและการสัมภาษณ์ ประเด็นเรื่องการบริการโปรแกรมออนไลน์ อย่าง Google Docs ของ google RMS แสดงความเป็นกังวลว่า "ผู้ใช้มีอิสระที่จะใช้ หรือ ผู้ใช้ถูกใช้กันแน่" ใครสนใจอ่านบทสัมภาษณ์ คลิกตามลิงค์ข้างล่างเลยครับ

ที่มา – itechblog

FireFox 3.0 ยังไม่ทันจะออก แต่ทีมพัฒนาได้วางแผนไว้ให้รุ่นต่อไปแล้ว และจะออกรุ่น 3.1 ได้ในปลายปี 2008 ข่างจาก mozilla.dev.planning newsgroup Mike Schroepfer ได้สรุปผลการพัฒนาใน FireFox 3.0 และเริ่มวางอนาคต FireFox 3.1 ที่จะออกในปลายปีนี้  "คุณสบบัติบางอย่างที่ยังไม่สมบูรณ์ใน 3.0 ทีมพัฒนาจะทำให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นใน 3.1" ใน FireFox 3.0 ยังคงมี feature เช่น XHR ที่ยังทำงานได้ไม่สมบูรณ์ และยังคงมี security support firefox รุ่นก่อนหน้า คือ FireFox 2.0.0.x จนกระทั่ง Mozilla Firefox 3.0 ครบ 6 เดือน ซึ่ง Mozilla มีนโยบายหยุด support กับ software รุ่นเก่า หลังรุ่นใหม่ออกไปแล้ว 6 เดือน ถึงเวลานั้น 3.1 ก้อคงจะออกมาเรียบร้อยแล้ว

 

Tux Racer เกมนกเพนกวิ้นซิ่งสายฟ้า  กลายเป็นตู้เกมฮิตใน Disney World ในโซนเกมตู้ไปซะแล้ว ขนาดอยู่บน PC ยังมันขนาดนี้ ถ้าเป็นเกมตู้จะขนาดไหน ว่างๆ ใครไป Disney World ก้อฝากเล่นด้วยละกันนะครับ :)

ผมเข้าไปที่ SIPA เมื่อหลายอาทิตย์ที่แล้วได้พบปะกับหลายๆ คนที่นั่น ทั้งๆ ที่ไม่ได้คุยอะไรกันมากนัก แต่ก้อพอจะเข้าใจว่า เขา "โอเพ่นซอร์ส" กันขนาดไหน ที่บอกว่า "โอเพ่นซอร์ส" ก้อเพราะว่าคำว่า "โอเพ่นซอร์ส" นั้นออกมามากกว่าคำอื่นๆ และบ่อยที่สุดในการสนทนา ผมจึงมองว่า อะไรกัน "โอเพ่นซอร์ส" ?

คำว่า "โอเพ่นซอร์ส" ทำให้ผมหงุดหงิดในหลายๆ อย่าง เพราะคำๆ นี้สร้างปัญหามาตั้งแต่ปลายๆ ยุค 80 สมัยผมอายุ 12-13 ก้อระบาดกันมากแล้วและสร้าง "ค่านิยม" ที่ผิดๆ ในหลายๆ ด้าน การสร้างค่านิยมที่ผิดๆ นี้ส่งผลกระทบในหลายๆ ด้านไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาซอฟต์แวร์ที่มีคุณภาพ และ การทำการค้าแบบซ่อนเร้น ทำไมผมถึงกล่าวว่า "สร้างค่านิยมผิดๆ" ผมเข้าใจว่าคนไทยเข้าใจด้านดี (ด้านดี=ด้านที่ได้ประโยชน์) เช่น
1. ฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย
2. ดาวน์โหลดได้
3. แจกจ่ายได้
4. พัฒนาต่อยอดได้
5. พัฒนาเป็นของตนเองได้
6. ฯลฯ
เหตุผลแรกๆ ที่คนไทยพูดถึง "โอเพ่นซอร์ส" คือ ฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย ดาวน์โหลดได้ฟรี อะไรประมาณนี้ จนกลายเป็นนิสัยว่าต้องฟรี ไม่เสียเงิน ไม่ต้องจ่ายเงินซื้อ ฯลฯ หลายๆ คนก้อพยายามบอกว่า คำว่า "ฟรี" มันหมายถึง Freedom (ฟรี-ดอม=อิสระ,เสรี) มันเป็น แสลงของ Free(dom) Software หรือ Free AS Free Speach NOT Free Bear ต่างๆ นานา ผมจึงอยากเขียนบทความสักอันหนึ่งเพื่อบอกเล่าคำว่า ซอฟต์แวร์เสรี (Free Software) และ "โอเพ่นซอร์ส" มันต่างกันยังไง? และที่คนไทยเข้าใจว่า ฟรี ฟรี นั้นเป็น "โอเพ่นซอร์ส" จริงหรือ?

ผมเริ่มทำโครงการซอฟต์แวร์เสรี เมื่อประมาณปี 1998 และพยายามที่จะศึกษาปรัชญาแนวคิดของซอต์แวร์เสรี ว่าเป็นอย่างไรกันแน่ RMS เขาคิดบ้าอะไรขึ้นมาถึงเสนอแนวคิดเหล่านี้ แนวคิดสังคมที่งดงาม สังคมซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์ที่มีการพัฒนา สังคมในการแบ่งปัน ฯลฯ พรั่งพรูเข้ามาในตัวผมเมื่อยังเด็กๆ ผมมองในแนวทางเดียวกันกับ RMS ว่ามันดูดี ถ้าทั้งโลกเป็นอย่างนี้ก้อจะสามารถกำจัด "อัตตา" ของตัวเองลงได้ และยอมเปิดใจให้กว้างมากขึ้น ซอฟต์แวร์เสรี มีข้อกำหนดของคำว่าเสรีดังนี้

1. เสรีที่จะใช้งาน
2. เสรีที่จะศึกษาการทำงาน ปรับปรุง ในส่วนที่ต้องการ
3. เสรีที่จะแจกจ่ายซอฟต์แวร์
4. เสรีที่จะปรับปรุงซอฟต์แวร์นั้น และเปิดเผยซอฟต์แวร์ในส่วนที่ปรับปรุงสู่สาธารณะ

ทีนี้มันมีหลายๆ เหตุผลที่ซ่อนอยู่ในความเสรีนี้ มาดูตรงข้อ 2 – 4 กันก่อน การที่จะให้คนอื่นมาศึกษาการทำงานของโปรแกรมคงต้องเป็นการเปิดโค้ดให้คนอื่น ดู เมื่อมีการแก้ไข หรือ แจกจ่ายในส่วนที่แก้ไข ก้อย่อมสามารถที่จะเปิดเผยในส่วนที่ปรับปรุงสู่สาธารณะ ได้ มันซ่อนความคิดเรื่องศาสนา ไว้พอสมควร ยกตัวอย่างเช่น จงรักเพื่อนบ้านของคุณเหมือนกับรักตัวของคุณเอง (ศาสนาคริส) ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว (ศาสนาพุทธ) เป็นต้น การสร้างสังคมซอฟต์แวร์ที่สวยงามได้ต้องลด "อัตตา" เพื่อที่จะเปิดโค้ดให้คนอื่นดู และยอมรับในการแก้ไข หรือคำติเตียนในโค้ดที่คุณเขียนได้ แต่มันก้อยังซ่อนความลับอีกอย่างหนึ่งของมนุษย์ในเรื่องของการไม่ยอมแพ้ด้วย คือ ต้องทำให้ดีกว่าที่เขาทำ หรือ ทำให้ดีกว่า ใหญ่กว่า เจ๋งกว่า จากโค้ดที่เปิดนั่นเอง ทำให้สามารถสร้างซอฟต์แวร์ที่มีคุณภาพได้อย่างรวดเร็ว และสามารถสร้างสังคมของนักพัฒนาได้เช่นกัน (สร้างลัทธิความเชื่อ ปรัชญาซอฟต์แวร์เสรี) การที่นักพัฒนาพร้อมใจกันเปิดโค้ด พร้อมรับข้อติเตียน และช่วยเหลือกันเพื่อพัฒนาซอฟต์แวร์เหล่านั้นให้ดีขึ้น เป็นเรื่องที่ดี และตรงกับความต้องการของปรัชญาของซอฟต์แวร์เสรี สำหรับข้อ 1 เอาไว้กันข้อขัดแย้งใน 2-4 ขัดแย้งยังไงหรือ? ก้อกันในเรื่องของ "อัตตา" ที่เกิดมาว่า "ไม่ให้ใช้โว้ย" ไงครับ

ปรัชญาซอฟต์แวร์เสรี สร้างมโนภาพ และ ความเป็นจริงที่สัมฤทธิ์ผล แต่โลกที่สวยงาม เหมือนความฝันมันไม่มีไม่ว่าจะอยู่ในโลกของซอฟต์แวร์ หรือ โลกทุนนิยม กระแสที่บอกว่าแล้วคนเขียนโปรแกรม "จะเอาอะไรกิน" จึงทำให้เกิดข้อถกเถียงกันไป ต่างๆ นานา ว่าทำอย่างนี้ ทำอย่างนั้นไม่ได้ ขายไม่ได้ ขายแพงไป ทำไมต้องขาย ทำไมต้องซื้อมันด้วย ดาวน์โหลดเอาดีกว่าไหม? หลายๆ ท่านก้อได้ให้แนวคิดในการทำธุรกิจกับ ซอฟต์แวร์เสรีว่า "ไม่ต้องคิดใหม่ทำใหม่" เอาของเขามาแก้ แล้วเปลี่ยนชื่อนิดหน่อยก้อขายได้แล้ว หรือ ขายบริการ ก้อได้ ฯลฯ หลายๆ เรื่องราว สุดท้ายก้อมาหยุดตรงที่ คนเขียนโปรแกรม "จะเอาอะไรกิน" เหมือนเดิม เพราะทุกอย่างมันจะมุ่งไปที่ ทำไมต้องซื้อมันด้วย ดาวน์โหลดเอาดีกว่าไหม? ปัญหาโลกแตกครับ เพราะคนไทยคิดว่า "ทำอย่างนี้ ทำอย่างนั้นไม่ได้ ขายไม่ได้ ขายแพงไป ทำไมต้องขาย" นั่นเอง

เบื้องหลังการทำธุรกิจกับซอฟต์แวร์เสรีมีหลากหลายวิธี "วิธีที่ดีและสร้างสรรค์" คือการเป็นผู้ร่วมพัฒนาในโครงการนั้นๆ และช่วยปรับปรุงโครงการนั้นๆ ให้ดีขึ้น หรือจัดทำ "ส่วนเพิ่มเติม" ออกมาจำหน่าย หรือ จ่ายแจกตามราคาที่สมควร ผมจำได้ว่าคุณ Bill Hilf เคยพูดเรื่อง Donut Model ซึ่งผมเองไม่ได้เข้าไปฟัง แต่พอจะเข้าใจคร่าวๆ ว่าวิธีการทำธุรกิจ หรือ การหาเงินกับซอฟแวร์เสรีมีหลายช่องทาง นอกจากการสนับสนุน โดยการบริจาคแล้ว ยังสามารถที่จะสร้างโอกาสในการจับมือกับผู้ผลิตซอฟต์แวร์รายอื่นๆ เพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ขึ้นมาได้ และได้เงินด้วย แต่สำหรับประเทศไทยขอฟรีไว้ก่อน หรือ ไทยทำ-ไทยใช้-ไทยเจริญ ประมาณนั้น

แนวคิดซอฟต์แวร์เสรี สร้างคุณประโยชน์ในอุตสาหกรรมการผลิตซอฟต์แวร์ได้มาก ย่นระยะเวลาในการทำงาน แถมได้นวัตกรรมใหม่ๆ กลับมาด้วย แต่เนื่องด้วยความสับสนของคำว่า Free Software ฝรั่งเขาก้อเข้าใจว่าไม่ต้องเสียตังค์เช่นกัน พอเวลามาเก็บตังค์ก้อไม่ค่อยอยากจะจ่าย แต่ในต่างประเทศเขามีกฏหมายลิขสิทธิ์ที่ชัดเจน ก็อปปี้ไปแจกกันไม่ได้ง่ายๆ ทำให้ เสรีในข้อ 1 และ 3 เกิดประโยชน์ขึ้นมาทันที แต่เสียอย่างเดียวค่านิยมของฟรีนี่จะพากัน "อดตาย" การจัดตั้ง Open Source Initative จึงเป็นทางเลือกที่ดี เพื่อไม่ให้ "อัตตา" ของนักพัฒนาลดหายไปมากจนปลงชีวิต และ เพื่อไม่ให้ "อัตตา" ของ นักใช้ นักก็อปปี้ เกิดขึ้นมากเกินไป ครึ่งๆ กลางๆ น่าจะดีกว่า Open Source Initative เสนอทางเลือกว่า "โอเพ่นซอร์ส" ไม่ได้หมายถึงจะต้องเปิดโค้ดให้กันดูฟรีๆ นะ แต่หมายความว่าถ้าจะเป็น "ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" ก้อต้องเป็นประมาณนี้

1. สิทธิในการแจกจ่าย หมายถึง ลิขสิทธิ์ของซอฟต์แวร์นั้นไม่ได้จำกัดสิทธิ์ในการจำหน่าย จ่ายแจก
2. สิทธิในการเข้าถึงโค้ดของโปรแกรม หมายถึง ซอฟต์แวร์นั้นจะต้องมีโค้ดติดไปด้วย ถ้าไม่มีก้อต้องหาทางในการเข้าถึงโค้ดของซอฟต์แวร์นั้น เช่น การให้เข้าใช้ CVS หรือ การดาวน์โหลดจากอินเตอร์เน็ต หรือการเข้าถึงโค้ดได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายมากจนเกินเหตุผลและไม่แพงเกินไป
3. สิทธิในการปรับปรุงพัฒนา
4 …

และอีก 7 ข้อไปอ่านเพิ่มเอาเองที่ http://www.opensource.org/docs/osd ครับ จาก "คำจำกัดความของซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" เราจะเห็นคำว่า "License" ยุบยับไปหมด นั่นหมายความว่า ซอฟต์แวร์ใดๆก้อตามที่ใช้ "License" ที่เข้ากันได้กับ "คำจำกัดความของซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" ทั้ง 10 ข้อ ถือว่าเป็น "ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" ง่ายดีไหม? อ้าว แล้ว "License" ไหนบ้างเล่าที่ใช้แล้วบ่งบอกว่า เป็น "ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" ก้อมีดังนี้ครับ

* Academic Free License
* Adaptive Public License
* Apache Software License
* Apache License, 2.0
* Apple Public Source License
* Artistic license
* Artistic license 2.0
* Attribution Assurance Licenses
* New and Simplified BSD licenses
* Boost Software License (BSL1.0)
* Computer Associates Trusted Open Source License 1.1
* Common Development and Distribution License
* Common Public Attribution License 1.0 (CPAL)
* Common Public License 1.0
* CUA Office Public License Version 1.0
* EU DataGrid Software License
* Eclipse Public License
* Educational Community License, Version 2.0
* Eiffel Forum License
* Eiffel Forum License V2.0
* Entessa Public License
* Fair License
* Frameworx License
* GNU General Public License (GPL)
* GNU General Public License version 3.0 (GPLv3)
* GNU Library or "Lesser" General Public License (LGPL)
* GNU Library or "Lesser" General Public License version 3.0 (LGPLv3)
* Historical Permission Notice and Disclaimer
* IBM Public License
* Intel Open Source License
* Jabber Open Source License
* Lucent Public License (Plan9)
* Lucent Public License Version 1.02
* Microsoft Public License (Ms-PL)
* Microsoft Reciprocal License (Ms-RL)
* MIT license
* MITRE Collaborative Virtual Workspace License (CVW License)
* Motosoto License
* Mozilla Public License 1.0 (MPL)
* Mozilla Public License 1.1 (MPL)
* Multics License
* NASA Open Source Agreement 1.3
* Naumen Public License
* Nethack General Public License
* Nokia Open Source License
* OCLC Research Public License 2.0
* Open Group Test Suite License
* Open Software License
* PHP License
* Python license (CNRI Python License)
* Python Software Foundation License
* Qt Public License (QPL)
* RealNetworks Public Source License V1.0
* Reciprocal Public License
* Reciprocal Public License 1.5 (RPL1.5)
* Ricoh Source Code Public License
* Simple Public License 2.0
* Sleepycat License
* Sun Industry Standards Source License (SISSL)
* Sun Public License
* Sybase Open Watcom Public License 1.0
* University of Illinois/NCSA Open Source License
* Vovida Software License v. 1.0
* W3C License
* wxWindows Library License
* X.Net License
* Zope Public License
* zlib/libpng license

จะเห็นว่ามีหลาย License มากที่เข้าข่าย รวมถึง GNU General Public License และ GNU Library or "Lesser" General Public License ด้วยเช่นกัน จะเห็นว่า "ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส" ไม่ได้มาจากลัทธิ หรือความเชื่อ ปรัชญาทางด้านซอฟต์แวร์เสรีเลย บางครั้งก้อเอาปรัชญาทางด้านซอฟต์แวร์เสรีไปใช้ซะความหมายโดยนัยนั้นเปลี่ยน ไปทั้งหมด แล้วใช้ License แบบไหนล่ะถึงจะบ่งบอกว่าเป็น ซอฟต์แวร์เสรี? ก้อนี่ไงครับ

* GNU General Public License (GPL) version 3
* GNU General Public License (GPL) version 2
* GNU Lesser General Public License (LGPL) version 3
* GNU Lesser General Public License (LGPL) version 2.1
* GNU Affero General Public License (AGPL) version 3.0
* Apache License, Version 2.0
* Artistic License 2.0
* Clarified Artistic License
* Berkeley Database License
* Boost Software License
* Modified BSD license
* CeCILL version 2
* Cryptix General License
* eCos license version 2.0
* Eiffel Forum License, version 2
* EU DataGrid Software License
* Expat License
* FreeBSD license
* License of the iMatix Standard Function Library
* Intel Open Source License
* NCSA/University of Illinois Open Source License
* License of Netscape Javascript
* OpenLDAP License, Version 2.7
* License of Perl 5 and below
* Public Domain
* License of Python 2.0.1, 2.1.1, and newer versions
* License of Python 1.6a2 and earlier versions
* License of Ruby
* Standard ML of New Jersey Copyright License
* License of Vim, Version 6.1 or later
* W3C Software Notice and License
* X11 License
* XFree86 1.1 License
* License of ZLib
* Zope Public License version 2.0

License ที่ไม่ใช่ของ GNU เอง เป็น License ที่เข้ากันได้ ไม่ขัดแย้งกับ 4 ข้อเสรีข้างต้น ก้อถือว่าเป็น Free Software เอ้า เอากับเขาสิ สำหรับคนที่ทำซอฟต์แวร์เสรี อยากขอให้บ่งบอกว่า ซอฟต์แวร์ของคุณเป็น ซอฟต์แวร์เสรี ครับ ไม่ใช่ ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส ถึงแม้จะใช้ GNU/GPL ก้อตาม เพื่อยืนยันความเป็น 4 ข้อเสรีข้างต้น ได้ชัดเจน สำหรับท่านที่บอกว่าซอฟต์แวร์ของท่านเป็น ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส ก้อขอให้แจ้งแถลงไขอย่างชัดเจน ว่าเป็นโอเพ่นซอร์สอย่างไร ? ค่าใช้จ่ายเท่าไร ? เป้าประสงค์หลักของ โอเพ่นซอร์ส คือการสร้างชุมชนนักพัฒนา เป้าประสงค์หลักของ ซอฟต์แวร์เสรี คือการสร้างชุมชนนักพัฒนาและการแบ่งปัน ส่วนการที่จะทำเป็นการค้านั้นให้อยู่ในรูปแบบ Free Commercial Software หรือ Open Commercial Software น่าจะดีกว่าครับ เหตุที่ต้องเป็นเช่นนี้เพราะความเสรีและสังคมอุดมคติ ไม่มีอยู่จริงในโลกทุนนิยม และ โลกของซอฟต์แวร์

การผลิตซอฟต์แวร์ใดๆ มี "ค่าใช้จ่าย" อย่างน้อยก้อค่าไฟที่ใช้เปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ ค่าน้ำอัดลม ค่าพิซซ่า ฯลฯ ดังนั้นการจ่ายเงินค่าซอฟต์แวร์ เป็นเรื่องที่จำเป็น ค่าซอฟต์แวร์นั้นมากน้อยก้อขึ้นอยู่กับ "ราคาต้นทุน" ในการผลิตซอฟต์แวร์นั้นๆ (ในกรณีที่เป็น Software Project) แต่ถ้าเป็น Software Package ราคาจะถูกกว่า "ราคาต้นทุน" การผลิตอย่างมาก เพราะฉนั้นการจ่ายเงินค่าซอฟต์แวร์ เป็นเรื่องปกติ และไม่ใช่เรื่องของ "คนโง่" แต่อย่างใด แล้วทำไมเราต้องจ่ายค่า "ซอฟต์แวร์" ด้วยล่ะ? ถ้ามองในมุมมอง โอเพ่นซอร์สจ๋า ก้อจะบอกว่าสามารถหาได้อย่างไม่มีค่าใช้จ่าย และ ไม่ผิดกฏหมายด้วย แต่ในความเป็นจริงแล้ว โอเพ่นซอร์ส มาค่าใช้จ่ายเช่นเดียวกันกับ ซอฟต์แวร์ทั่วไป อาจอยู่ในรูปแบบของบริการเสริม การอบรมสัมนา การพัฒนาเพิ่มเติม หากคุณไม่สามารถที่จะพัฒนา ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส เพื่อให้เข้ากันได้กับระบบงานของคุณ การซื้อบริการการพัฒนาเพิ่มเติม หรือ ซื้อคุณสมบัติเพิ่มเติมก้อไม่ได้เป็นเรื่องแปลกประหลาดอะไร และ ไม่ใช่เรื่องของ "คนโง่" ที่ยอมจ่าย