เนื่องจากมีมหากาพย์ที่เป็นเรื่องราวกันมาอย่างต่อเนื่องและยาวนานเกี่ยวกับ Software License (สัญญาอนุญาตซอฟต์แวร์) ซึ่งมีอยู่หลายตัว หลายค่าย หลายแบบ ซึ่ง License แต่ละตัวก็ไม่เหมือนกัน การทำความเข้าใจในบริบทของภาษากฎหมาย ที่ใช้คำทางการ อ่านแล้วต้องตีความกันไปมาทำให้ ผู้ใช้หรือผู้พัฒนาไม่ค่อยเข้าใจมากนัก ซึ่งโดยส่วนใหญ่ก็ไม่ได้อยากจะทำความเข้าใจกันสักเท่าไร เพียงแค่ว่า เลือกกดปุ่ม I Agree แล้วก็จบกัน ก็เลยคิดว่าน่าจะกลับมาเขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้บ้าง

ผู้ประกอบการธุรกิจซอฟต์แวร์ส่วนใหญ่มักจะเข้าใจว่า 4 Freedom ของ Free Software คือตัวแทน License ของ Open Source Software ซึ่งในความจริงแล้ว 4 Freedom ของ Free Software เป็นนิยามและสิ่งที่บ่งบอกว่า Free Software ต้องเป็นอย่างนี้ และใช้ License ของ Free Software หรือ License ที่เข้ากันได้ จึงจะเรียกได้ว่าเป็น Free Software

ซึ่ง Open Source Software ไม่ได้เป็น Free Software ซะทีเดียวจะต้องดู License ว่าเข้ากันได้หรือไม่ด้วย Open Source Initative (OSI) ได้ประกาศรายชื่อ License ที่ได้รับการรับรองว่าเป็น Open Source License ไว้แล้ว สิ่งที่ OSI เอามาวัดว่า License นั้นเข้าข่ายเป็น Open Source License หรือไม่นั้น คือ Open Source Definition นั่นเอง License ที่ OSI รับรองไปแล้วนั้น ในรายละเอียดจะไม่เหมือนกัน ก็ต้องดูและทำความเข้าในเป็นรายตัวไป

เขียนมาหลายบรรทัดแล้วยังไม่เข้าหัวข้อเรื่องที่ตั้งไว้สักที เอาเป็นว่าหากท่านอ่าน License ภาษาอังกฤษสำนวนกฏหมายได้เข้าใจอย่างดีเยี่ยม ก็ถือว่าท่านมีความรู้ด้านกฏหมายและด้านซอฟต์แวร์เลยทีเดียว สำหรับท่านที่อ่าน License แล้วยังมึนๆ งงๆ ก็ขอนำเสนอเว็บไซต์อธิบาย Software License แบบเข้าใจง่ายๆ ในไม่กี่บรรทัดมาฝากกัน

เว็บแรกชื่อ choose a license เหมาะกับผู้ต้องการเลือก Open Source License เพื่อนำไปใช้กับ Software ของตัวเองหรืออยากทำความเข้าใจในรายละเอียดของ License นั้นๆ อย่างรวดเร็ว

เว็บที่สองชื่อ tl;dr legal เป็นบริการแบบ Software Licenses in Plain English ตามชื่อเลยครับ เว็ยนี้จะมีคำอธิบายสั้นๆ เข้าใจง่ายเกี่ยวกับ License นั้นๆ โดยแบ่งเป็นส่วนๆ อธิบายสิ่งที่คุณสามารถทำได้ ทำไม่ได้ และต้องทำ เข้าใจง่ายมากๆ

ลองเข้าไปศึกษาดูครับ แล้วจะรู้ว่าเข้าใจ Software License ง่ายนิดเดียวจริงๆ

เราใส่ใจเรื่องสัญญาอนุญาตกันแค่ไหนครับ เราเคยรู้ไหม ว่าปุ่ม I Agree นั้นมีไว้เพื่ออะไร นอกเหนือจากกดแล้วมันสามารถติดตั้งโปรแกรมได้ แล้วเรารู้จักสิทธิ์ของการใช้งานผลงานผู้อื่น และการสงวนสิทธิ์ของเรามากน้อยสักแค่ไหน นอกเหนือไปกว่า สงวนสิทธิ์ทุกประการ วันนี้จะพามาดูวิดีโอแนะนำ Creative Commons อีกหนึ่งทางเลือกของการกำหนดสิทธิ์ด้วย Concept ที่ว่า Someright reserve

อีกประการหนึ่งคือ เว็บเราใช้ License ของเนื้อหาเป็น Creative Commons เช่นกันครับ เคยสังเกตุกันบ้างไหมเอ่ย

ที่มา: http://snappy.nytes.net/node/88

งานคอมมาร์ทที่ผ่านมาทำให้ ผมเห็นการหยิบยื่นซอฟต์แวร์ถูกกฏหมาย เช่น Microsoft Windows XP, Microsoft Windows Vista, Microsoft Office 2003 และอื่นๆ ให้ผู้บริโภคเห็นว่าซอฟต์แวร์ที่ถูกกฏหมายและมีลิขสิทธิ์ถูกต้องมีหน้าตาเป็นอย่างไร ทราบประโยชน์ที่ได้จากการใช้ซอฟต์แวร์ถูกกฏหมาย ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่ไม่โดนจับกุมข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์ แต่ยังได้รับสิทธิพิเศษอื่นๆ อีกมากมายที่บรรดาค่ายซอฟต์แวร์พร้อมประเคนให้ ในส่วน Penary Hall มีตัวแทนจำหน่ายคอมพิวเตอร์พร้อม Windows ซึ่งติดมากับเครื่องหากดูราคาเครื่องพร้อมซอฟต์แวร์ที่ถูกกฏหมายและมีลิขสิทธิ์ถูกต้องราคาก้อจะกระโดดไปหลายพันเลยทีเดียว ยิ่งตัวแทนจำหน่ายชอบใส่เลข 9 ต่อท้าย เข้าไปยิ่งทำให้ดูราคาเครื่องแพงขึ้นไปอีก หลายๆ คนเดินผ่านเพื่อดูและชื่นชมซอฟต์แวร์ถูกกฏหมาย มีคนซื้อบ้างไม่ซื้อบ้างก้อไม่ว่ากัน สำหรับผมแล้วขอเครื่องที่ไม่มี Microsoft Windows ดีกว่าครับ ราคาเครื่องจะได้ลดลงอีกหน่อย
 
การเปิดตัวของบูธตัวแทนจำหน่ายคอมพิวเตอร์ยี่ห้อดังพร้อมประกาศว่ามีมาพร้อมกับซอฟต์แวร์ถูกกฏหมาย (OEM) นั่นหมายความว่าผู้ประกอบการพยายามรณรงค์และให้ความสำคัญเรื่องลิขสิทธิ์ของซอฟต์แวร์มากขึ้น (มองในแง่ดี) แต่อย่างไรก้อตามการเพิ่มเลข 9 ต่อท้าย มันก้อไม่ได้ช่วยให้ราคามันดูถูกลง เพราะผู้บริโภคเองต้องการสินค้าในราคาที่รับได้ และมีกำลังพอที่จะซื้อและผ่อนได้ แต่ที่น่าแปลกใจ ผมไม่เห็น Linux ในงานนี้เลย แม้แต่ใน Netbook อย่าง HP, Acer, MSI และ DELL มันเกิดอะไรขึ้น? ทั้งๆ ที่งานครั้งที่แล้วเดินๆ ไปก้อเจอ Ubuntu, Mandriva, TLE หรือว่าตัวแทนจำหน่ายการพร้อมใจกันผลักดันให้เกิดกระแสการใช้ของแท้ที่ถูกกฏหมายและมีลิขสิทธิ์ถูกต้อง นั่นก้อเป็นเรื่องที่ดีกับประเทศเราอย่างหนึ่ง จะได้ลดระดับประเทศที่มีการละเมิดลิขสิทธิ์จากอันดับ 5 มาเป็นอันดับท้ายๆ ของตารางกันบ้าง 
 
การลดราคา เช่าซื้อ ผ่อนชำระ ซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์เป็นแคมเปนจ์จูงใจผู้ซื้อได้เป็นอย่างดี ซึ่งไหนๆ ก้อจะซื้อเรื่องแบบผ่อนหรือเช่าซื้อหลายๆ เครื่องอยู่แล้ว การผ่อนชำระค่าเครื่องพร้อมซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์ ดูจะเป็นประโยชน์มากกว่าการขโมย แครก คัดลอก ซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์เพื่อเอาไปใช้งาน จริงมั๊ยครับ จากการสังเกตในส่วนแสดงเครื่องพร้อมซอฟต์แวร์ถูกกฏหมาย มักจะไม่มีเครื่องที่เป็น Linux OEM อย่าง Novell หรือ Ubuntu อยู่เลย เรียกได้ว่าทั้ง Hall เป็นดินแดนแห่ง Microsoft ไปเลยทีเดียว ผมก้อเดินย่ำไปทุกๆ ที่ที่มีเครื่องหมาย Microsoft แถมได้น้ำดื่ม Microsoft มาดับร้อนดับกระหายอีก
 
งานคอมมาร์ทปีนี้ผมไม่มีอะไรติดไม้ติดมือกลับบ้านเพราะจัดเอาช่วงกลางๆ เดือนซึ่งเงินค่าตอบแทนหมดแล้ว เลยไม่ได้ซื้ออะไรเป็นของขวัญให้ตัวเอง แต่ได้เห็นการหยิบยื่นและผลักดันซอฟต์แวร์ถูกกฏหมายจากตัวแทนจำหน่ายคอมพิวเตอร์ยี่ห้อต่างๆ ผมก้ออิ่มใจแล้วครับ สำหรับซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สก้อคงต้องช่วยกันพัฒนาและผลักดันให้เกิดประโยชน์และตอบปัญหาของผู้ใช้ได้อย่างแท้จริงกันต่อไป ไม่ว่าจะเป็นซอฟต์แวร์ในชุด สุริยัน, จันทรา, โอเพนออฟฟิส และอื่นๆ ซึ่งผมเองจะทะยอยมาเขียนเป็นบทความ ความเห็น และ How To ในโอกาสต่อๆ ไปครับ