ผมนั่งคุยกับ @gumara เรื่อง locale ในซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส 3 โครงการซึ่งผมมองว่าคนที่ทำงานด้านนี้ต้องอาศัยทักษะและความอดทนสูงมากเพราะต้องแปล เรียบเรียง ตรวจสอบความถูกต้องของการแสดงผลเมื่อแปลไปแล้ว เท่าที่เราทราบกันอยู่คนที่ทำงานด้าน locale ในประเทศเราเหลือน้อยมาก อาจจะแซวกันเล่นว่าเหลือแต่คนแก่ๆ อายุก็ปาเข้าไปเลข 30++ กันเข้าไปแล้ว ซึ่งก็ต้องเข้าใจว่า จะทรมานคนแก่ก็กะไร การจะให้เด็กๆ รุ่นใหม่ๆ เริ่มเป็น contributor ทางด้าน localization ก็ยากพอสมควร เอาเป็นว่าคนที่ใจรักที่จะทำและพัฒนาก็ทำกันต่อไปครับ ส่วนเด็กรุ่นใหม่ๆ ที่จะมาสลับให้คนแก่ได้ใช้ชีวิตปกติสุขบ้างก็คงจะค่อยๆ มีเพิ่มเข้ามาบ้าง เอาเป็นว่าก็คงต้องค่อยๆ รณรงค์ในเรื่องการพัฒนาบุคลากรและการ contribute งานกลับเข้าไปยังต้นน้ำในโครงการต่างๆ สิ่งเหล่านี้ต้องทำด้วยหัวใจและจิตวิญญาณ ที่ต้องการช่วยให้การปรับปรุงซอฟต์แวร์เหล่านั้นให้ใช้ภาษาไทยแสดงผลภาษาไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผมเองไม่ใช่คนที่ชอบงาน locale เพราะเขียนโปรแกรมทีไรก็ให้คนอื่นแปลตลอดเลยไม่ค่อยจะสนใจทางด้านนี้มากนัก

งานแปลจาก community ที่ผมพบจากโครงการที่เกี่ยวเนื่องหลายๆ โครงการเช่น fedora, ubuntu, debian, moblin และอื่นๆ ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในแต่ละโครงการและโครงการที่ใช้ resources ร่วมกัน ยกตัวอย่างเช่น fedora, ubuntu, debian ทำ locale ภาษาไทย และบน upstream project อย่าง gnome โครงการ moblin ก็ได้อานิสงค์จากการทำงานอย่างหนักด้วยเช่นกัน เพราะการแปลจาก upstream และการแปลจากโครงการต้นน้ำ แต่ไม่มีอะไรที่ perfect โครงการ moblin ยังคงต้องการทีมงานแปลในส่วนภาษาไทยเช่นเดิม ซึ่งเหมือนกับ fedora, ubuntu, debian เช่นกันเพราะอัตราการแปลภาษาในแต่ละ distro ไม่เท่ากัน โค้ดที่เพิ่มจากการ patch หรือการปรับปรุงส่วนติดต่อผู้ใช้แตกต่างกัน การอัพเดทเวอร์ชันใหม่ ส่งผลให้งานแปลต้องกลับมา revise กันทุกๆ เวอร์ชัน ซึ่งไม่ใช่เรื่องยากแต่ต้องอดทน ต้องทำด้วยหัวใจและจิตวิญญาณจริงๆ ครับ

ที่เขียนมายืดยาวแนวบ่นๆ ก็เพราะว่าคนรุ่นใหม่นั้นขยับเข้ามาหาคนรุ่นเก่าช้ามากไป คนที่ดูในส่วน locale ในโครงการต้นน้ำก็พลอยแก่ลงเรื่อยๆ ก็อย่าทรมานคนแก่กันเลยครับ :P อ้อทีม l10n ที่ยังมีไฟอยุ่ก็ขอโทษทีครับแซวกันเล่นๆ น๊าาา

ผมเป็นคนนึงที่ไม่ชอบงานแปลภาษา เพราะตัวเองใช้ภาษาไทยได้เรื่องและภาษาอังกฤษก้อไม่ได้เรื่องเช่นกันดังนั้นผมเลยไม่ค่อยได้สนใจสักเท่าไร หลังจากที่เข้าร่วมโครงการบน LaunchPad.Net ในโครงการของ Ubuntu และ UbuntuClub ทำให้เข้าใจอะไรหลายๆ อย่างในการสร้างการกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาและการแข่งขันระหว่าง Community ในแต่ละประเทศ ซึ่งการแข่งขันนี้ไม่ได้รุนแรงหรือร้ายแรงอะไร แต่ทำให้ผมรู้สึกเลยว่ามันเป็นการแสดงพลังและความเสียสละของแต่ละ Community ในประเทศนั้นๆ

Rosetta เป็นระบบช่วยในการแปลภาษาบนโปรแกรมต่างๆ ใน Ubuntu ซึ่งเป็นเว็บอินเตอร์เฟสง่ายต่อการแปลภาษาและข้อความที่ถูกแปลแล้วสามารถแปลซ้ำได้อีกหลายคนแล้วมาโหวดกันว่าคำแปลไหนที่อ่านแล้วเข้าใจและเหมาะสมที่สุดี่จะเอามาใส่ใน Ubuntu การแปลภาษานี้เป็นงานที่ใช้แรงงาน (ใช้แรงงานจริงๆ นะครับ) เรียกได้ว่าต้องกลายเป็นอาชีพที่สองคือการแปลภาษาบน Ubuntu เลยทีเดียว พี่เทพเคยบอกว่าการแปลภาษาในโปรแกรมต่างๆ เช่น Gnome, KDE และ โปรแกรมโอเพนซอร์สที่เราสนใจ เป็นก้าวแรกของการ Contribute เลยก้อว่าได้ สำหรับผมเองพัฒนาซอฟต์แวร์แล้วเปิดเป็นโอเพนซอร์สผมเป็นต้นน้ำเอง จึงมองไม่เห็นภาพของการ Contribute ในเรื่องของการแปลภาษาในโปรแกรมมากนัก ผมเห็นว่าเป็นเพียง Localization ทำให้มีหลายภาษาเท่านั้นเอง

แต่สำหรับ Ubuntu ไม่ใช่อย่างนั้น Ubuntu เป็นระบบปฏิบัติการที่ประกอบขึ้นมาจาก Free Software/Open Source Software หลากหลายตัว และรองรับภาษาได้หลากหลาย แต่การแสดงผลหลักที่ดีที่สุดตอนนี้ของ Ubuntu เองก้อคงหนีไม่พ้นภาษาฝรั่งเศส (ก้อมันแน่อยู่แล้ว) รองลงมาเป็นเยอร์มัน ผมดูเฉพาะการแปลที่เป็นสีเขียวๆ นะครับ หากดูโยรวมแล้ว ภาษาสเปน จะมาเป็นอันดับหนึ่ง แล้วภาษาไทนละครับ แปลได้เพียง 29.21% เท่านั้น เวียดนามเพื่อนบ้านเราอยู่ที่ 40.80% ญี่ปุ่นเป็นภาษาที่ยุ่งยากมีความก้าวหน้าในการแปลถึง 66.98% หากมองตัวเลขไม่ออกผมเอากราฟทั้งหมดทุกภาษาให้ดูดีว่าครับ


ข้อมูลการแปลใน Rosetta นี้จะเป็นข้อมูลแรก จากนั้นจึงรวมเข้ากับข้อมูลการแปลที่ต้นน้ำ แล้วสร้าง Package Locale ของ Ubuntu ในรุ่นถัดไป การแปลบน Rosetta และการแปลที่ต้นน้ำจึงมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน จากที่ได้พูดคุยกับ Ubuntu Club ก้อได้มีการจัดอบรมการแปลมาแล้วถึง 2 ครั้งและจะมีครั้งต่อไปในวันที่ 29 เดือนพฤศจิกายน นี้ ซึ่งจะเป็นการแปลเข้าต้นนำ ของ Gnome Desktop ผมอยากเชิญชวนให้เพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ ไปกันเยอะๆ นะครับ