OpenOffice.org

เนื่องจากโดนพาดพิงในบทความ "เลิกใช้ Sarabun IT9 เถิด" ในบรรทัดสุดท้าย เรื่องการพิมพ์เลขไทยในโปรแกรมสำนักงานก็เลยมาเขียนตอบให้ :) โดยปกติการพิมพ์เลขไทยในสมัยโบราณในแป้นพิมพ์ดีดต้องกดแป้นยก เพื่อพิมพ์ตัวอักษรที่อยู่ข้างบนแป้นนั้นๆ ถ้าต้องการพิมพ์เลขไทยยาวๆ ก็กดแป้นยกค้างไว้พิมพ์ไปเรื่อยๆ สำหรับท่านที่ใช้เครื่องคอมพิมพ์เตอร์เป็นเครื่องพิมพ์ดีด ก็จะใช้แป้นพิมพ์ลักษณะเดียวกัน คือกดแป้นยก (ปุ่ม Shift) แล้วกดปุ่มเพื่อพิมพ์ตัวเลขไทย แต่เนื่องจากคอมพิวเตอร์แสดงผลตัวอักษรบนหน้าจอโดยใช้ font (แบบอักษร) ที่อยู่ในรูปแบบของไฟล์ฟอนต์ ทำให้การแสดงผลตัวอักษรบนคอมพิวเตอร์สามารถแสดงผลได้หลากหลาย สามารถใช้ฟอนต์ในเอกสารได้หลากหลาย การทำงานเอกสารจึงเป็นเรื่องง่ายและสะดวกสบาย

แต่การที่เครื่องคอมพิวเตอร์มีแป้น Numeric Keypad ทำให้หลายท่านคิดว่าแป้น Numeric Keypad สามารถพิมพ์เลขไทยได้ เอ่อ... บนแป้นมันเป็นเลขอราบิกมันจะเป็นเลขไทยไปได้อย่างไร ไหนๆ ก็ต้องพิมพ์เลขไทยอยู่แล้วการแสดงผลให้เป็นเลขไทยทั้งเลขอราบิกแท้และเลขไทยแท้ยังไงๆ มันก็ต้องแสดงผลเป็นเลขไทยเพราะฟอนต์ จึงมีคนหัวใสเอาไฟล์ฟอนต์ไปแก้ให้อักษรที่เป็นเลขอราบิกเป็นเลขไทยทั้งหมด ไม่ว่าจะสลับแป้นพิมพ์เป็นอะไรตัวเลขที่ออกมาจะเป็นเลขไทยทั้งหมด อ่ะแน่นอนก็มันมีอักษรที่เป็นเลขไทยในอักษรเลขอราบิกน่ะสิ การทำแบบนี้ทำให้เกิดความสับสนทั้งผู้ที่ไม่มีฟอนต์และผู้ที่มีฟอนต์ ดังปัญหาที่คุณศิระได้นำเสนอไปแล้ว

กลับมาเรื่องการพิมพ์เลขไทยบนเครื่องคอมพิวเตอร์ สำหรับท่านที่ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องพิมพ์ดีดท่านจะรู้สึกว่าพิมพ์เลขไทยได้ยากมาก เพราะต้องกดแป้นยกจนเมื่อยมือ :) ซึ่งคิดว่าท่านน่าจะคุ้นชินกับการทำงานบนเครื่องพิมพ์ดีดมากว่า แนะนำให้ท่านพยายามให้ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ให้เป็นเครื่องคอมพิวเตอร์ครับ :) ซึ่งโปรแกรมสำนักงานบนคอมพิวเตอร์มีคุณสมบัติพิเศษต่างๆ ให้เรียกใช้หรือปรับแต่งได้ สำหรับบทความนี้จะกล่าวถึงโปรแกรมสำนักงานแบบโอเพนซอร์สเท่านั้น สำหรับไมโครซอฟต์ออฟฟิสสามารถโทรศัพท์เพื่อสอบถามจากเจ้าหน้าที่ของไมโครซอฟต์ (ประเทศไทย) ได้ สำหรับท่านที่ใช้โปรแกรมสำนักงานแบบโอเพนซอร์ส เช่น OpenOffice.org หรือ LibreOffice อ่านต่อกันได้เลย!

โปรแกรม OpenOffice.org หรือ LibreOffice สามารถเรียกใช้การแสดงผลตาม Locale ที่เราตั้งไว้ได้ ให้ดูที่ Language Setting ตั้งค่าไว้ถูกต้องหรือไม่

หากท่านตั้งค่า Locale ได้ถูกต้องแล้วท่านสามารถใช้เครื่องมือของโปรแกรมสำนักงานในการทำงานกับเลขไทยได้แล้ว เช่น การเปลี่ยนรูปแบบตัวเลขในโปรแกรมตารางคำนวณ หรือรูปแบบการแสดงผลวันที่ เป็นต้น สำหรับโปรแกรมพิมพ์เอกสาร ท่านที่สามารถพิมพ์เลขไทยได้ง่ายๆ ดังนี้

วิธีที่ 1 ใช้การแสดงผลของ Locale

หากท่านต้องการให้ทั้งเอกสารของท่านเป็นเลขไทยทั้งหมดและสามารถสลับไปมาระหว่างเลขอราบิกและเลขไทย ให้ท่านตั้งค่าได้ในส่วน Complex Type Layout กำหนด Numeral ให้เป็น System ดังภาพ

ตัวเอกสารเองเป็นเลขอราบิกแบบนี้

เมื่อกำหนดรูปแบบ Numeral ใน CTL จะได้เอกสารหน้าตาแบบนี้

หมายเหตุ วิธีนี้ใช้สำหรับการแสดงผลบนหน้าจอ การพิมพ์ออกทางเครื่องพิมพ์ จัดทำเป็น PDF เท่านั้น ข้อมูลในเอกสารยังคงเป็นเลขอราบิก

วิธีที่ 2 ใช้ Extension

สำหรับเปลี่ยนเลขอาราบิกเป็นเลขไทย ดาวน์โหลดได้ที่ http://www.osdev.co.th/extensions/convert-arabic-number-to-thai-number ติดตั้งโดยใช้ Extension Mananger คุณจะพบว่าโปรแกรมมี Icon เพิ่มขึ้นมา 1 อัน ดังภาพ

คลิกปุ่มเลข ๑ เพื่อใช้เปลี่ยนเลขอราบิกเป็นเลขไทย :)

หมายเหตุ วิธีนี้ข้อมูลในเอกสารจะกลายเป็นเลขไทยจริงๆ

เมื่อวันก่อนมีเด็กฝึกงานกรมที่ดินขึ้นมาที่สำนักงานมาถามเรื่องโปรแกรมทำ E-Book ชื่อ Flip Book บอกว่าที่สำนักงานแจกโปรแกรมฟรีเล่นเอางงกันไปเลย ผมเองไม่ค่อยมีความรู้เรื่องนี้เท่าไร ก็เลยได้ลองค้นหาโปรแกรมแนวๆ นี้มาลองเล่นดูบ้าง ซึ่งโปรแกรมที่คล้ายๆ Flip Book มีหลายตัวมาก วันนี้ผมจะมาแนะนำ MegaZine3 ครับ

MegaZine3 เป็นโปรแกรมใช้สร้าง E-Book ประกอบไปด้วย Flash Script สำหรับไปติดตั้งบนเว็บ และโปรแกรมสร้างไฟล์ข้อมูลหนังสือ ซึ่งโชคร้ายโปรแกรมสร้างไฟล์ข้อมูลหนังสือมันไม่ support linux :P แต่ไม่เป็นไรครับ ทาง MegaZine3 ได้แนะนำทางออกให้ 2 ทางคือ ใช้ SWFTools ในการแยกไฟล์ PDF ไปเป็นไฟล์ Flash หรือใช้ ImageMagick ในการแยกไฟล์ PDF ไปเป็นภาพ ซึ่ง MegaZine3 สามารถสร้างหน้าหนังสือจากภาพและไฟล์ Flash ได้

ดูตัวอย่าง

มาลงมือกัน เริ่มจากสร้างไฟล์เอกสารของเรามาก่อนบน OpenOffice.org Writer ครับดังนี้

จากนั้นดาวน์โหลด MegaZine3 มาครับ คลี่ไฟล์ออกจะพบ folder แบบนี้

ให้คุณสร้างไดเรคทอรี data ลงในไดเรคทอรี megazine จากนั้น export ไฟล์หนังสือของเราจาก OpenOffice.org Write ไปเป็น PDF ใส่ลงในไดเรคทอรี data ที่เราเพิ่งสร้างเมื่อกี้ จากนั้นเราจะใช้ ImageMagick แยกไฟล์ PDF ไปเป็นไฟล์ภาพกันครับ

ไฟล์ PDF ที่ได้ผมใช้ชื่อว่า mybook.pdf ให้เราใช้เครื่องมือจาก ImageMagick ดังนี้ (ใครมีวิธีที่ดีกว่านี้ก็สามารถเลือกวิธีของคุณได้นะครับ ไม่บังคับ)

convert mybook.pdf mybook-%d.jpg

เราจะได้ไฟล์ mybook-0.jpg ไปจนถึง mybook-15.jpg ตามจำนวนหน้าของหนังสือครับ

จากนั้น แก้ไขไฟล์ megazine.mz3 ซึ่งเป็นไฟล์ข้อมูลหนังสือที่เป็นรูปแบบ XML ดังนี้

<book pageheight="842" pagewidth="595" bgcolor="0xCCCC99" pagethickness="0.3" maxloaded="10" minscale="0.3" plugins="backgroundsounds, batchpages,navigationbar, gallery, overlays, titles, anchors, swfaddress, links, keyboardnavigation, slideshow, options" > <foreground> <box background="image(gui/engine/poweredby.png)" width="160" height="45" anchors="pw-w,ph-h" url="http://www.megazine3.de/" target="_blank"/> </foreground> <chapter> <page stiff="true" anchor="cover"> <img src="data/mybook-0.jpg" aa="true" width="595" height="842"/> </page> <page> <img src="data/mybook-1.jpg" aa="true" width="595" height="842"/> </page> <page> <img src="data/mybook-2.jpg" aa="true" width="595" height="842"/> </page> <page> <img src="data/mybook-3.jpg" aa="true" width="595" height="842"/> </page> ... <page> <img src="data/mybook-15.jpg" aa="true" width="595" height="842"/> </page> </chapter> </book>

เปิดไฟล์ index.html เพื่อดูผลลัพท์ได้เลยครับ จะได้ผลลัพท์ดังนี้

หรือจะดู online ได้ที่เว็บไทยโอเพนซอร์ส ลองเอาไปประยุกต์ใช้กันดูได้ครับ อ้อ เกือบลืม อ่านเอกสารเพิ่มเติมได้ที่ http://www.megazine3.de/doc/MegaZine3 ครับ :)

ผมจำได้ว่าเคยเขียนวิธีการใช้ OpenOffice.org Writer ระดับเซียนไปแล้วเมื่อหลายปีก่อน วันนี้จะมาแนะนำ การใช้งาน OpenOffice.org Writer อีกเช่นเคย แต่เป็นการทำหนังสือทำมือหรือ Booklet ถ้านึกไม่ออกว่าเป็นยังไงให้นึกถึงหนังสือสวดมนต์เล่มเล็กๆ เย็บด้วยแม็กตรงกลางแล้วพับครึ่ง อย่างนี้เขาเรียกว่า Booklet ครับ เนื่องจากแฟนผมหาวิธีทำหนังสือทำมืออยู่ระยะหนึ่งซึ่งพยายามมาก พยายามแม้กระทั่งอยากจะหัดใช้ Adobe Indesign เลยทีเดียว ถึงแม้ว่า Microsoft Office 2007 ที่ซื้อมามันก็สามารถทำได้ แต่ด้วยความหงุดหงิดก็เลยหาวิธีทำ Booklet บน OpenOffice.org Write บ้าง แหมโปรแกรมโอเพนซอร์สระดับโลกขนาดนี้ทำไม่ได้ก็เชยแล้วล่ะครับ ผมลองทำออกมาแล้วได้หน้าตาแบบนี้ครับ

วิธีการทำมีดังนี้ครับ ให้คุณพิมพ์เอกสารตามปกติ ใส่เลขหน้าปรับแต่งให้สวยงามดังภาพ

จากนั้น ตั้งค่าเครื่องพิมพ์ให้กำหนดหน้าเป็น Brochure

แล้วก็สั่งพิมพ์หน้า-หลัง พับกลางแล้วเย็บแม็กได้เลยครับ :) ง่ายมั๊ย