มีคำถามหลายๆ อย่างที่ผมยกมาเป็นปัญหาแล้วหาคำตอบหรือหาเหตุผลมายืนยัน คำตอบและเหตุผลที่มีน้ำหนักไม่เอนเอียงไปในทางใดทางหนึ่ง สังคมโอเพนซอร์สไม่ได้มีเพียงกลุ่ม Geek ที่ชอบแกะเกา หรือคิดอะไรพิศดารแล้วสร้างหรือพัฒนาให้มันเป็นนวตกรรมใหม่ ในมุมมองของสังคมผู้ใช้ ก็มองในมุมมองที่แตกต่างกัน ผู้ใช้ไม่มีความคิดพิสดารอย่าง Geek แต่กลับนำเอาสิ่งที่ เหล่า Geek คิดค้นมาประยุกต์ใช้ และสร้างแรงกระตุ้นในกลุ่ม Geek ให้พัฒนาสิ่งใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา แล้วกลุ่ม Geek จะเปิดโค้ดทำไม? ทั้งๆ ที่สิ่งที่พวกเขาเหล่านั้นคิด และพัฒนาขึ้นเป็นสิทธิของเขาและเป็นผลงานของเขาเอง ? แล้วโอเพนซอร์สเพื่อใคร ? ในบทความนี้เราจะมาหาคำตอบร่วมกัน หากท่านอ่านแล้วมีข้อโต้แย้ง หรือคำแนะนำ เขียนแสดงความคิดเห็นได้ในตอนท้ายของบความนี้นะครับ

ย้อนไปเรื่องโอเพนซอร์ทำไม เพื่อใคร ? การเปิดโค้ดให้ผู้ใช้ (End User) ? อืมมม คงไม่ใช่เรื่องปกติ ที่ผู้ใช้จะเอาไปพัฒนาต่อเองได้แน่นอน ผมคิดอย่างนั้น หากเปิดโค้ดให้นักพัฒนาอิสระล่ะ อืมมม มีความเป็นไปได้สูงที่จะมีการร่วมมือกันพัฒนา (Contribute) มีอีกประเด็นหนึ่งคือเปิดโค้ดเพื่อการตลาดและประชาสัมพันธ์ ประเด็นนี้เดี๋ยวมาว่ากันทีหลัง คุณคิดว่า กลุ่ม Geek ที่พัฒนาซอฟต์แวร์แล้วเปิดโค้ดให้คนอื่นเข้ามาแก้ไข พัฒนา เอาไปใช้งาน เอาไปต่อยอด ฯลฯ เขาทำไปทำไม ? มีใครให้เหตุผลได้บ้าง ผมมีคำตอบและเหตุผลหลายๆ อย่างมาเล่าสู่กันฟัง

1. เพื่อมนุษยชาติบนใบโลกนี้
2. หาคนร่วมพัฒนามีหลายหัวดีกว่ามีอยู่ไม่กี่หัว
3. สร้างสาวกให้สาวกใช้จนติดงอมแงมเลิกใช้ไม่ได้
4. อยากจารึกชื่อไว้บ้าง
5. อยากรวย

ถ้าคุณมีความสามารถในการพัฒนาซอฟต์แวร์ แล้วคิดว่าเปิดโค้ดให้กับชุมชนหรือผู้ใช้ทั่วโลกได้หยิบจับเอาไปใช้กัน คุณคิดว่าคุณเปิดโค้ดเพราะเหตุผลอะไร ?

หากคุณเลือกข้อ 1 แสดงว่าคุณเป็น NGO มากๆ คลั่งลัทธิอะไรหรือเปล่าครับ :)
หากคุณเลือกข้อ 2 แสดงว่าคุณเปิดเผยพอสมควรและต้องการเห็นการพัฒนาการของซอฟต์แวร์ของคุณ
หากคุณเลือกข้อ 3 แสดงว่าคุณเริ่มหาพรรคพวก ต้องการไอเดียและหาประสบการณ์ของผู้ใช้
หากคุณเลือกข้อ 4 แสดงว่าคุณต้องการลงชื่อเป็น PM ในเว็บ Project Hosting ต่างๆ ไว้สัก 2-3 โครงการก้อยังดี
หากคุณเลือกข้อ 5 แสดงว่าคุณมีแผนการณ์กว้างไกลในการหยิบจับซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สเอาไปพัฒนาต่อยอด หรือ สร้างธุรกิจจากซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส
หากคุณเลือก 1-5 แสดงว่าคุณมีความเข้าใจในการธุรกิจซอฟต์แวร์จากซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สและบ้าพลังเอาการ

จากที่เคยเขียนบทความใน Thai Open Source ผมเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สและซอฟต์แวร์เสรีเยอะมากๆ ส่วนใหญ่จะออกแนวเครียด บทความนี้ผมจึงอยากให้ไอเดียและแนวความคิดอะไรบางอย่าง หากคุณพิจารณาซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สและซอฟต์แวร์เสรี อย่างละเอียด ข้อที่ 1 และ 2 จะเป็นเหตุผลแรกๆ ในการเปิดโค้ด ผมขอยกตัวอย่างดังนี้ Netscape เปิดโค้ดเบราเซอร์ของตัวเองเพื่อพัฒนาเบราเซอร์ที่ดีกว่า ให้ชุมชน ผู้ใช้ มูลนิธิมอซิลา กำหนดทิศทางการพัฒนา ทำให้ Netscape ได้ Mozilla Firefox  มี innovation ใหม่ๆ เช่น xul runner มีทีม contributor จากทั่วโลก เป็นต้น การมีทีมงานจากทั่วโลก ทำให้ Firefox สนับสนุนการแสดงผลได้หลายภาษามากขึ้นกว่าเดิม และสร้างฐานผู้ใช้ได้มากกว่าเดิมหลายเท่าตัว เกิดส่วนแบ่งการใช้งานเบราเซอร์จาก IE มากขึ้น

หากพิจารณาจากข้อ 2 และ 3 คุณมีความเข้าใจเรื่องการพัฒนาซอฟต์แวร์เพื่อเป็นทางเลือก เรียนรู้ข้อดี ข้อเสียจากซอฟต์แวร์เดิม และพัฒนาให้ดีขึ้น ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ gOS อ้อ ทำความเข้าใจใหม่นะครับ gOS ไม่ใช่ Google OS นะครับ David Lui ให้คำนิยามของ gOS ว่าเขาต้องการส่งประสบการณ์ใหม่ๆ ในการใช้งาน Linux Desktop ให้กับผู้ใช้ สังเกตได้เลยว่าคุณจะกรี๊ดกร๊าดเมื่อเห็น gOS และไปเม้าท์ให้เพื่อนๆ ฟังได้ว่า gOS เจ๋งอย่างโน้นอย่างนี้ หากพิจารณาข้อ 1 และ 4 คุณจะเป็นสุดยอด NGO + Geek + ???? หาคำบรรยายไม่ได้เลยครับ ผมสังเกตนักพัฒนาในลักษณะนี้ในประเทศไทยมีหลายคน และ สร้างสรรค์ผลงานต่างๆ มากมาย หาคำบรรยายไม่ได้เลยล่ะครับ

สำหรับการเปิดโค้ดเพื่ออะไรนั้นผมขอบอกสั้นๆ ว่า มีหลายประเด็นมากที่จะต้องพิจารณา เช่น สร้างโอกาสทางการตลาด สร้าง Innovation จากการพัฒนาโดยชุมชน สร้างฐานผู้ใช้ ทดสอบตลาด เป็นต้น หากมาลองพิจารณาดีๆ การทำซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สไม่เพียงสร้างทางเลือกในการใช้งานซอฟต์แวร์ ยังเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการสร้าง Innovation ใหม่ๆ ได้เช่นกัน

ผมคิดโครงการจุดต่อไอเดียไว้ แต่ไม่มีโอกาสได้ลงมือทำ เลยลองร่างเป็นข้อเสนอโครงการเล่นๆ อีกสัก 3 เดือนจะรวมเพื่อนๆ มาช่วยกันทำ มาช่วยกันเป็นที่ปรึกษา เนื่องจากโครงการซอฟต์แวร์ที่เป็นโอเพนซอร์สในประเทศไทยยังไม่แพร่หลายนัก ส่วนใหญ่จะเป็นโครงการที่ซ้ำซ้อนอยู่เสมอซึ่งการพัฒนาต่อยอดโดยที่ไม่ได้มี ส่วนร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนาและการร่วมพัฒนาอย่างแท้จริงกับโครงการต้นน้ำ จึงไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงในการพัฒนานวัตกรรมใหม่ในโครงการนั้นๆ ได้อย่างรวดเร็ว และด้วยข้อเสียเปรียบในในด้านภาษา ด้านเครื่องมือ ความรู้ และเทคโนโลยี จึงทำให้นักพัฒนาอาสาสมัครตลอดจนนักพัฒนาอิสระในประเทศไทยพัฒนาซอฟต์แวร์โอ เพนซอร์สได้ล่าช้าและกลายเป็นผู้ใช้ที่มีความสามารถแทนการเป็นนักพัฒนา ซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรม ตระหนักถึงปัญหาเหล่านี้จึงริเริ่มโครงการนี้ขึ้น เพื่อให้แนวทาง แนวความคิด ด้านนวัตกรรมใหม่ ในการพัฒนาซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส อีกทั้งยังเป็นแหล่งรวมความรู้ที่จะใช้ในการพัฒนาโครงการซอฟต์แวร์นั้นอีกด้วย

เว็บไซต์โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมคือ http://www.ideaconnect.co.cc ในเว็บไซต์จะมีคำอธิบายรายละเอียดโครงการซอฟต์แวร์ในแต่ละโครงการไว้พร้อมเพื่อรอนักพัฒนา อิสระเข้ามาร่วมพัฒนา ต่อยอดแนวความคิด เพื่อร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ (Innovation) ให้เกิดขึ้นโครงการซอฟต์แวร์นั้นๆ เนื่องจากโครงการนี้ไม่มีทุนสนับสนุนในการดำเนินโครงการจึงจำเป็นต้องใช้ เครื่องมือที่ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการดำเนินโครงการ เช่น Google Apps, Google Project Hosting, SVN, Wiki เป็นต้น โครงการซอฟต์แวร์ทุกตัวจะถูกโปรโมทผ่าน Open Source Network อย่าง FreshMeat, Ohloh และ SoftPedia เพื่อเป็นแหล่งอ้างอิงและการประชาสัมพันธ์โครงการซอฟต์แวร์และนักพัฒนาที่ อยู่ในทีม

โครงการซอฟต์แวร์ที่จะมีอยู่ในโครงการจุดต่อไอ เดียสร้างสรรค์นวัตกรรมนี้ จะถูกกำหนดโดยทีมงานเป็นโครงการตั้งต้นซึ่งจะประกอบด้วยข้อมูลของซอฟต์แวร์ คุณลักษณะ การออกแบบ ไอเดียและเทคโนโลยีที่สามารถใช้ในการพัฒนาได้ ซึ่งจะจัดเก็บอยู่ในรูปแบบเอกสาร โปรโตไทป์งานเพื่อใช้ในการศึกษาตั้งต้นการพัฒนาต่อยอดของนักพัฒนาได้ สำหรับโครงการซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้โครงการตั้งต้นโดยทีมงาน สามารถลงทะเบียนโครงการซอฟต์แวร์ร่วมกับโครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัต กรรมได้เช่นกัน ซึ่งโครงการซอฟต์แวร์นั้นจะต้องใช้สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์สเท่านั้นและใช้ เครื่องมือในการพัฒนาโครงการซอฟต์แวร์ร่วมกันได้ เช่น SourceForge.Net, Google Project Hosting, Launchpad เป็นต้น

ขั้นตอนในการเข้าร่วมโครงการ

1. ทำความเข้าใจเกี่ยวกับโครงการ
2. ทำความเข้าใจเรื่องซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส วิธีการพัฒนา และเครื่องมือพัฒนา
3. ค้นหาโครงการซอฟต์แวร์ที่คุณสนใจ ศึกษาและแสดงแนวคิดใหม่ในการพัฒนาต่อยอด
4. สมัครเข้าร่วมโครงการซอฟต์แวร์นั้น และดำเนินการพัฒนา

คำถามที่พบบ่อย

ถาม : ประเภทโครงการซอฟต์แวร์
ตอบ : กำหนดโดยทีมงาน สามารถเพิ่มโครงการได้ตามความต้องการคุณเอง

ถาม : ต้องการเพิ่มโครงการซอฟต์แวร์ได้หรือไม่ ?
ตอบ : ได้ โดยโครงการซอฟต์แวร์นั้นใช้สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส

ถาม : ซอฟต์แวร์ที่อยู่ภายใต้โครงการ จำเป็นต้องใช้สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส ?
ตอบ : ใช่

ถาม : ทำไมซอฟต์แวร์ที่อยู่ภายใต้โครงการต้องใช้สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส ?
ตอบ : เพื่อให้สิทธิ์ในการใช้ พัฒนา ดัดแปลง แก้ไข แจกจ่ายได้อย่างเสรี

ถาม : ซอฟต์แวร์ที่อยู่ภายใต้โครงการ ใครเป็นเจ้าของ (Copyright) ?
ตอบ : ตัวนักพัฒนาเอง แต่ต้องใช้สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส (Open Source License)

ถาม : รายละเอียดเกี่ยวกับสัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส (Open Source License) ?
ตอบ : อ่านเพิ่มเติมที่ OSI

ถาม : สัญญาอนุญาติในไลบรารีที่เกิดขัดแย้งกับสัญญาอนุญาติของโครงการซอฟต์แวร์ แก้ไขอย่างไร ?
ตอบ : ศึกษาและพัฒนาไลบรารีชุดนั้น ขึ้นมาทดแทนแล้วใช้สัญญาอนุญาติที่ไม่ขัดแย้งกับสัญญาอนุญาติของโครงการ ซอฟต์แวร์ หรือ เปลี่ยนสัญญาอนุญาติของโครงการซอฟต์แวร์ เพื่อลดข้อขัดแย้งกับสัญญาอนุญาติของไลบรารีชุดนั้น และยังคงเป็นสัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส

ถาม : ตัวอย่างสัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์ส ?
ตอบ : GNU/GPL, GNU/AGPL, BSD License เป็นต้น

ถาม : สัญญาอนุญาติแบบโอเพนซอร์สที่แนะนำให้ใช้มีอะไรบ้าง ?
ตอบ : GNU/GPL, GNU/AGPL

ถาม : โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมเป็นโครงการของซอฟต์แวร์เฮาส์ ?
ตอบ : ไม่ใช่

ถาม : โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมเป็นโครงการของรัฐ ?
ตอบ : ไม่ใช่

ถาม : โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมเป็นโครงการของเอกชน ?
ตอบ : ไม่ใช่

ถาม : โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมมีแหล่งทุนสนับสนุนโครงการจากภาครัฐ ?
ตอบ : ไม่มี

ถาม : โครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมมีแหล่งทุนสนับสนุนจากที่ใดบ้าง ?
ตอบ : การบริจาค

ถาม : จะช่วยสนับสนุนโครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมได้อย่างไร ?
ตอบ : บริจาคเป็นเงินทุน สิ่งของ หรือการบริการพิเศษ เช่น โฮสติ้ง โดเมน ที่ใช้ในโครงการซอฟต์แวร์ ฯลฯ

ถาม : ทีมงานในโครงการจุดต่อไอเดียสร้างสรรค์นวัตกรรมมีใครบ้าง ?
ตอบ : Senior Software Engineer, Software Architect, Valunteer Project Manager, Valunteer Software & Technology Consaltant, Valunteer IT Consaltant

ถาม : เอกชนที่ให้การสนับสนุนโครงการนี้มีที่ใดบ้าง ?
ตอบ : RedLine Software, ฺBlueWave